Genel vergi oranlarında değişiklik düşünmediklerini belirten Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, genel vergi oranlarına ait bir değişikliğe olumlu bakmadıklarını söz etti.
Yönetilen yönlendirilen fiyatlar konusunda da dezenflasyon süreciyle uyumlu adım atacaklarını söyleyen Yılmaz, kayıt dışılığı azaltma ve vergi tabanını genişletmenin öncelikleri olacağının altını çizdi.
Bloomberg’in sorularını yanıtlayan Yılmaz, 2023 yılından itibaren vergilerle ilgili bir dizi düzenlemenin yapıldığını anlatarak, “Bu manada bu genel vergilerde çok fazla bir muhtaçlık kaldığını düşünmüyoruz ve bunun enflasyonist tesirini de dikkate aldığımızda, gelirlerimizi önümüzdeki periyotta enflasyonist tesir oluşturmayacak biçimde artırma eforu içinde olacağız. Hasebiyle genel oranlara prensip olarak çok değiştirme üzere bir bakış açımız yok” diye konuştu.
Kamunun gelirlerinin artırılması konusunda bir uğraş içinde olduklarına da işaret eden Yılmaz, “Burada da genel manada kayıtdışılıkla çok daha aktif bir çabayı öngörüyoruz. Vergi tabanını genişletme, daha geniş bir tabandan hareketle meseleleri çözme yaklaşımımız var ve tekrar tahsilat oranlarını artırma, toplumsal güvenlik sistemimizin çok daha tesirli çalışması, finansal sürdürülebilirliğini güçlendirme uğraşı içinde olacağız” sözlerini kullandı.
Yılmaz, toplam 30 büyükşehirde yıllık hasılatını 480 bin TL’nin altında gösteren ve gelir vergisinden istisna tutulan yüz binlerce mükellefin gerçek vergilendirmeye geçirilmesine ait düzenlemeye ait olarak da “Burada küçük esnaf kolay tarzda vergilendirmeden yararlanmaya devam edecek fakat 480 bin TL cironun üzerine çıkan kesim kapsam dışına çıkarılmış oldu” değerlendirmesini yaptı.
“Yukarı istikametli risk var ancak çok fazla değil”
Hafta başında açıklanan OVP iddialarına ait soruları da yanıtlayan Yılmaz, büyüme ve enflasyonu istikrarda sürdürecek “gerçekçi ve tutarlı” bir plan hazırlamaya itina gösterdiklerini
söyledi. yüzde 4’ten yüzde 3,3’e çekilen büyüme sayılarına değinirken, “Bir ölçü üst taraflı olabilir riskler fakat çok fazla olduğunu düşünmüyoruz” diyen Yılmaz, “Dünyadaki konjonktörü düşündüğünüzde, bölgemizdeki gelişmelere baktığınızda yüzde 3,3 hiç de küçümsenecek bir sayı değil. Son 22 yılda 5,4 bizim ortalama büyüme süratimiz. Ona nazaran bir ölçü aşağıda. Ancak bu da olağan. Zira biz dezenflasyonist bir siyaset izliyoruz” değerlendirmesini yaptı.
Yılmaz, 2028 için hedeflenen yüzde 5 büyüme ve yüzde 8 enflasyon amacının nasıl istikrara oturtulacağı sorusunu yanıtlarken de “2028 ile ilgili genel büyüme patikasında potansiyel büyümemizin dikkate alındığını söz etmek isterim. Yani potansiyelimizi zorlamadan potansiyelin bir ölçü altında giden, dezenflasyonu dikkate alan bir büyüme patikası olduğunu söyleyebilirim” dedi.
İşgücü piyasalarındaki ıslahatlar, katma bedelli üretim artışı, güç atılımları ve dijital dönüşüm üzere adımlarla toplam faktör verimliliğinin büyümeye katkısını artırmayı hedeflediklerini vurgulayan Yılmaz, “3,3’lük büyümenin aşağı üst 2 puanı 2025’te faktör verimliliğinden geliyor. Geçen yıl
bu oran 0,3’tü” dedi.
Toplumsal konuta 100 milyar liralık bütçe
İkinci çeyrekte yatırımın büyümeye katkısının tüketimin katkısını geçtiğine işaret eden Yılmaz, önümüzdeki süreçte bunun devamını beklediklerine, bilhassa sabit sermaye yatırımlarında
bir artış görüldüğüne işaret etti.
Büyümenin kompozisyonunda inşaatın yüksek tesirinin sürdüğüne değinen Yılmaz, bunda zelzele sonrası rehabilitasyon çalışmalarının rol oynadığını, bunun azalarak da olsa süreceğini kaydetti. Buna karşın inşaat bölümünün tesirini sürdüreceğini anlatan Yılmaz, 100 milyar liralık bütçeyle başlatılacak toplumsal konut projesine değinirken şöyle devam etti:
“Çünkü Türkiye’nin büyük bir kentsel dönüşüm muhtaçlığı var. Bu bütçeye de bu manada 100 milyar lira bir kaynak koyduk. Toplumsal konutla ilgili kira artışını da arz taraflı olarak dengeleyecek bir program olarak görüyoruz. Ayrıyeten Etraf ve Şehircilik Bakanlığımızın, TOKİ’nin farklı gelir üretme
yöntemleri var. Onlar da önümüzdeki devirde buraya ek kaynaklar oluşturarak kıymetli bir toplumsal konut atağını başlatacaklar. Münasebetiyle inşaat bugünkü kadar olmasa da belli bir seviyede tesirini sürdürecek.”
“İstediğimiz yerde olmamamızın nedeni hizmet enflasyonu”
Dezenflasyon sürecinde 2 yılın geride kaldığı ve sürecin uzadığı istikametindeki tenkitlerin anımsatılması üzerine “Tam dilek ettiğimiz yerde olmamamızın nedeni hizmet enflasyonu” diyen Yılmaz, burada kira ve eğitim kalemlerinin kıymetli rol oynadıklarını anlattı. Cevdet Yılmaz, “Burada niçin bu türlü olduğunu sorarsanız iki faktör var. Bir tanesi geçmişe dönük endeksleme problemi. Kiralarda bilhassa. Bir de geçmişten yapılmayan artışlar.” dedi. Yılmaz, enflasyondaki düşüşle birlikte bu alanlardaki birikimin de giderileceğini kaydetti.
“İkinci değerli boyut ise ‘beklentilerin dilek ettiğimiz süratte iyileşmemesi’ diyelim. Yani beklentilerde de bir güzelleşme var lakin bizim iddiamızdan biraz daha yavaş gerçekleşti” diyen Yılmaz, bu bahiste bağlantı çalışmalarına da tartı vereceklerini vurgularken, “Yani bu beklentileri bozucu, algıları bozucu faktörler devreye girdi diye düşünüyorum” görüşünü kaydetti.
Cevdet Yılmaz, OVP tanıtım toplantısında ENAG’a yönelik sert tenkitlerde bulunmuştu. Yansısını sürdüren Yılmaz, bu mevzuda ne üzere adımlar atılabileceği istikametindeki soru üzerine “Burada yasaklayıcı bir zihniyetten fazla farkındalık oluşturucu bir zihniyet daha manalı olur diye inanıyorum” dedi.
Yılmaz, şunları söyledi:
“ENAG dediğimiz bir kez şeffaf olmayan bir yapı. Maalesef Türkiye’deki beklentilerin bozulmasında, fiyat algılarının bozulmasında muhakkak bir rolü olduğunu tabir etmek isterim. Öteki taraftan kurumlarımızın kurumsal kredibilitesini yükseltmemiz gerekiyor. Daha güçlü hale getirmemiz gerekiyor. Kurumlarımızın topluma kendisini daha güzel anlatması gerekiyor.”
“Fiyatlama davranışında sis dağılacak”
Türkiye’de uzun müddettir bozulan fiyatlama davranışlarının nasıl düzeltileceği sorusuna Yılmaz, “Tabiri caizse yüksek enflasyon sisli bir ortam oluşturuyor” dedi. Yılmaz, insanların fiyatlar ortası mukayese yapma algılarının zayıfladığını, bunun da fiyatlama davranışlarını bozduğunu söyledi. Yılmaz, “Enflasyonun düştüğü, artık yüzde 20’li yüzde 10’lu sayılara geldiği bir ortamda bu o kadar kolay olmayacaktır artık. O sis dağıldıkça tabiatıyla ortadan kalkacaktır” dedi. Yılmaz, bunun yanı sıra Sanayi ve Ticaret bakanlıklarının market fiyatlarının karşılaştırılması ile ilgili çalışmalarına da değinirken, benzeri çalışmaların da devam edeceğini kelamlarına ekledi.
Yılmaz, hükümetin mali disiplinin korunması ve kamu borç idaresiyle ilgili projeksiyonlarına da değindi. Ülkelerin enflasyon yükselirken bütçe sorunu yaşamadıklarını, kıymetli olanın dezenflasyon sürecinde bu istikrarın tutturulması olduğuna işaret eden Yılmaz, “Enflasyonun düşmesi çok olumlu bir şey. Lakin kısa vadede bütçe üzerinde bir baskı oluşturuyor. Nasıl baskı oluşturuyor? İşte urumlar vergisi düşüyor, tüketim vergileri düşüyor, ithalden aldığınız vergi düşüyor. Bu da özellikle
deprem harcaması yapan Türkiye üzere bir ülke için nitekim bir güçlü bir tablo ortaya çıkarıyor” dedi. Buna rağmen aldıkları önlemlerle bütçeyi istikrarda tuttuklarını belirten Yılmaz, “Önümüzdeki yıllarda da tekrar Türkiye faiz dışı açık vermeden yoluna devam edecek. Bu en çok dikkat ettiğimiz konulardan biri bu oldu” diye ekledi.
