Türkiye İş Bankası ve İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ortasında Ocak 2024’te ortasında imzalanan protokol ile hayata geçirilen Marmara Faal Fay Tehlike ve Risk Uygulama ve Araştırma Merkezi (MATAM) açıldı.
MATAM, Başta Marmara Bölgesi olmak üzere Türkiye’deki etkin fayların oluşturduğu tehlike ve risklere dair bilgi üretmek ve ayrıntılı bilimsel çalışmalar yürütmeyi amaçlıyor.
MATAM’da yürütülen çalışmalardan kimileri; fay haritalama ve yapay zekâ takviyeli dinamik tehlike tahlili, bina-ölçekli (mikro) yer hareketi ve davranış tahlili, sensör ağı ve ivmeölçerlerle daima izleme ve deniz, kara entegre ölçüm altyapısı oluşturmak.
Araştırma Merkezi, bu faaliyeleri yürütmek için bünyesinde jeoloji, jeodezi, jeofizik, zelzele mühendisliği, elektrik-elektronik, bilgi tahlili, kent ve bölge planlama üzere farklı disiplinlerden akademisyenleri bulunduruyor.
Merkezi İTÜ’nün Ayazağa Kampüsü’nde bulunan MATAM’ın açılışında Konuşan İTÜ Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal, MATAM’da yer bilimcilerden afet idaresi uzmanlarına, dijital teknolojilerden toplumsal bilimlere kadar pek çok alandaki bilgi disiplinler ortası bir yaklaşımla buluşacağını söyledi. Yapılan çalışmaların tehlikeleri evvelce öngörmeyi, riskleri hakikat tahlil etmeyi ve karar vericilere emniyetli, sayısal ve dinamik bilgiler sunmayı mümkün kılacağını belirten Mandal, lisans düzeyinden doktora seviyesine kadar öğrencilerin bu sürece etkin olarak katılabileceğini söyledi.
Sözen: Can ve mal kayıplarının önünene geçmek için projede yer aldık
İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Suat Sözen de açılışta yaptığı konuşmasında, bundan sonrası için İTÜ’ye bağlı bir merkez altında daha fazla data ile daha hassas hesaplamaların yapılması, çalışmaların daha bilimsel bir altyapıya oturması gereksiniminin bulunduğunu vurguladı.
Sözen ayrıyeten MATAM hakkında şunları söyledi: “Bize ayrıyeten merkezin bir binası, çağdaş bir laboratuvarı, fay tespitleri için yeni aygıtları olması; yeni aygıt ve drone’larla alana çıkarak fay tespiti yapılması; yüksek sayıda sensörle hassas bilgi girişi sağlayarak sarsıntının yıkıcılığının metrekare bazında ölçülebilmesine muhtaçlık olduğu aktarıldı. İTÜ’nün takviyesiyle kurulacak, bilimsel bilgi üretilmesi ve toplumun aydınlatılmasında kıymetli bir rol oynayacak bu merkezin teknoloji ve data kullanımıyla Marmara’da gerçekleşebilecek zelzelelerde mümkün can ve mal kayıplarının önüne geçebileceğini düşünerek bu projede yer aldık.”
“Deprem mühendislerine gerçek bilgi sağlamak epey önemli”
MATAM’ın proje yürütücülüğünü üstlenen Prof. Dr. Cenk Yaltırak ise son yüzyılda zelzelelerde ülkemizde 126 bin kişinin hayatını kaybettiğini belirterek, zelzele üzere sıkıntılara karşı ferdi çalışmalarla tahlil üretmenin mümkün olmadığını, kurumsal yapılar altında önemli bilimsel araştırmalar yürütülmesi gerektiğini söyledi.
Yaltırak, MATAM’ın en değerli özelliklerinden birinin, bilgiyi ve bilgiyi görselleştiriyor olması olduğunu belirterek, bir fayın üzerinde nerede gerilim biriktiğine dair 10 sayfalık bir yazı yerine, üç boyutlu fay haritasında yırtılmanın nerede, nasıl başladığıyla ve nereyi nasıl etkilediğinden bir binanın buna nasıl dayandığına kadar gidecek bir süreçle ilgilendiklerini söz etti. Ayrıyeten Yaltırak, inşaat ve zelzele mühendislerine yanlışsız bilgi ve bilgi sağlamanın ehemmiyetine dikkat çekti.
