Öte yandan, birebir devirde kimi alt kesimlerde üretim performansında besbelli düşüşler yaşandı. Seramik sıhhat gereçleri üretimi yüzde 17,9, kilit ve donanım eşyaları üretimi yüzde 16,2, armatür, musluk, vana ve valf üretimi ise yüzde 9,6 oranında azaldı. Raporda, 2023 ve 2024 yıllarında gözlenen farklı üretim eğilimlerinin 2025’in birinci beş ayında da büyük ölçüde sürdüğü vurgulandı. Bilhassa çimento, hazır beton ve inşaat demiri üretiminde gözlenen zayıflık, yeni inşaat başlangıçlarının yavaşladığına işaret etti.

Nakdî gevşeme ve faiz indirimleri dala umut verdi

İnşaat bölümünün para siyasetine ve onun değerli bir aracı olan faiz düzeyine yüksek hassasiyet gösterdiği belirtilen raporda, nominal ve gerçek faizlerin düşük ve nakdî sıkılığın nötr olduğu şartlarda inşaat bölümünde arz ve talebin daha yüksek düzeylerde gerçekleştiği tabir edildi. Bu durumun da inşaat gereci sanayine dönük talebi artırdığına dikkat çekildi.

2023 Haziran ayından bu yana uygulanan dezenflasyon programıyla birlikte yüksek faiz oranları, dalda bilhassa özel kesim inşaat faaliyetlerini baskılamıştı. Fakat 2023 Şubat ayında yaşanan zelzelenin akabinde bölgedeki tekrar inşa çalışmaları, bölümün büyümesinde tesirli oldu. Ayrıyeten 2025 Mayıs ayı prestijiyle enflasyonda kaydedilen gerilemenin akabinde para siyasetinde gevşeme sürecine girildi. Merkez Bankası temmuz ayında siyaset faizini yüzde 43’e indirirken, yıl sonuna kadar bu oranın yüzde 35’e kadar düşmesi öngörülüyor.

Faiz oranlarındaki düşüşün kredi ve mevduat faizlerine kademeli biçimde yansıması beklenirken, Ağustos ayı prestijiyle piyasa faizlerinde de gerileme öngörülüyor. Ayrıyeten raporda kredi büyümesi ve TL likiditesine yönelik sıkılaşmanın Eylül ayından itibaren gevşetilebileceği söz edildi. Bu gelişmelerin inşaat dalında bilhassa özel dal projeleri ve yeni inşaat başlangıçlarını canlandırması bekleniyor.

Parasal gevşeme ve faiz indirimleri sürecinde konut kredisi faiz oranlarındaki düşüşün konut talebini destekleyeceği, ticari kredi faizlerindeki gerilemenin ise özel dalın yeni yatırımlara yönelmesini kolaylaştıracağı belirtiliyor. Lakin bu sürecin önünde siyasi ve jeopolitik risklerin sınırlayıcı bir tesir yaratabileceğine raporda yer verildi. Risklerin sonlu kalması halinde faizlerde daha besbelli düşüşler görülebileceği de söz edildi. Rapora nazaran mali gevşeme ve faiz indirimlerinin inşaat bölümüne tesirlerinin yılın son çeyreğinde daha hissedilir hale gelmesi bekleniyor.

ABD’nin yeni tarifeleri Türkiye için fırsat

Raporda dikkat çeken bir öteki değerli gelişme ise ABD’nin ithalata yönelik yeni ek tarife uygulamaları oldu. ABD idaresi 7 Ağustos prestijiyle mevcut gümrük vergilerini korurken, ülkelere farklı oranlarda ek tarifeler uygulamaya başlayacağını açıkladı. Türkiye’ye yüzde 15 oranında ek tarife uygulanacağı belirtildi. Bu oran, birçok ülkeye uygulanan tarifelere kıyasla daha düşük düzeyde kaldı. Örneğin, Brezilya’ya yüzde 50, Hindistan’a yüzde 25, Kanada’ya yüzde 35 tarife uygulanacak. Meksika’ya yüzde 25 tarife gelecek, fakat bu süreç 90 gün askıya alınarak müzakereler uzatıldı. Kanada ve Meksika’dan ithalatta mevcut USMCA mutabakatı kapsamındaki eserlere ek tarife uygulanmayacak.

ABD, Avrupa Birliği, Japonya ve Güney Kore ile muahedeler yaparak bu ülkelere sadece yüzde 15 ek tarife uygulama kararı aldı ve karşı tarife uygulanmaması tarafında uzlaştı. Çin ile yapılan süreksiz muahedede ise hala yüzde 30 oranında karşılıklı tarife uygulanıyor ve müzakerelerin 12 Ağustos tarihine kadar devam etmesi bekleniyor. Türkiye ise görece düşük tarife oranıyla ABD pazarında olumlu ayrışan ülkeler ortasında yer aldı. Raporda, bilhassa metal eserlerin dışındaki inşaat gereci endüstrisinin, ABD’de Asya ülkelerine uygulanan daha yüksek tarifeler karşısında rekabet avantajı elde edeceği vurgulandı.