Dolar endeksinin (DXY) 2020’lerden evvelki yatay seyri, salgın sonrası güçlenmesi ve akabinde Trump’ın ikinci devriyle tekrar zayıflaması; ekonomi-politik, para siyaseti ve global gelişmeler ışığında farklı açılardan ele alınabilir.
2020’ler öncesi zayıf dolar
2010’ların ortalarında global düşük büyüme periyodunda de cılız bir görünümde olan dolar endeksi, Trump’ın birinci periyodu boyunca da genelde zayıf bir seyir izledi. 2014 sonundan 2022 ortalarına kadar endeks 90 -100 aralığında dalgalandı. Bunun nedenleri ortasında, Trump’ın birinci devrinde doların düşük kalmasını destekleyen yaklaşımı ve ihracatı teşvik etme eforları, Fed’in faiz artırımlarına karşın bilhassa Trump periyodunda faiz indirimlerinin gündemde olması, ticaret savaşları ile bilhassa Çin’le rekabet yatırımcıları belirsizlik nedeniyle dolardan uzaklaştırabiliyordu. Ayrıyeten global likidite bolluğu, farklı varlık sınıflarına yönelimi de destekliyordu.
Pandemi sonrası güçlü dolar
Salgının hayatımıza girdiği Mart 2020’den sonra birinci tesirlerin akabinde dolar endeksi süratle güçlendi. Bu durumda öne çıkan esas nedenlerin ortasında:
– Global olarak riskten kaçış eğilimi ve belirsizlik ortamında yatırımcıların inançlı liman olarak gördüğü dolara yönelmesi.
– ABD’nin devasa mali teşvik paketleri ve likidite takviyesi sayesinde süratli toparlanma beklentisi.
– Fed’in 2022’den itibaren agresif faiz artışlarının doları görece daha cazip pozisyona itmesi.
– Öbür büyük merkez bankalarının (ECB, BoJ) daha güvercin kalmasının doları izafi olarak üstün hale getirmesi.
gibi ögeler sayılabilir.
Trump 2.0 ve 2025’te birinci 6 ay
Trump’ın seçimleri beklenilenden çok daha rahat kazanması ile evvel yükselen dolar endeksi, 2022 sonundaki 114 düzeyini aştığı dinamizme denk olmasa da 110’lu düzeylere yaklaşmasının akabinde Haziran 2025’in sonuna son 3 yılın en düşük düzeyi olan 97 civarında giriyor. Trump geçmişte olduğu üzere Fed’e faiz indirimi konusunda baskı yapıyor. Ticaret savaşlarında eli beklenilenden fazla büyütmüş durumda ve global ekonomik sistemde belirsizlikleri had safhaya çıkardı. ABD ve ABD varlıklarına olan kuşku giderek artıyor.
Hepimizin bildiği üzere; dolar sırf ABD siyasetleriyle değil, nispî faiz düzeyi farkları ve global jeopolitik/ekonomik konjonktür ile şekilleniyor. Belirsizlik ve jeopolitik risklerin arttığı ortamda, paradoksal biçimde kısa vadede güçlene dolar, riskten kaçış eğilimi ile de olsa kalıcı biçimde varlığını koruyamadı. Yapısal olarak ise; istikrarsızlık ve büyümede mümkün risk beklentileri, doların zayıflamasına yol açmış üzere görünüyor.
Trump’ın ikinci devri daha yeni başladı ve şimdi öbür nelere hamile kestirmek sıkıntı. Doların tekrar güçlenme ya da daha da zayıflama eğilimine girmesi, politik tercihler, ticaret savaşları ve merkez bankaları üzerinden açıklanabilir. Lakin içinde bulunduğumuz devir, global gelişmeler ve öteki varlık sınıflarının kırılganlık ya da fırsat maliyetlerinin pozisyonları ile daha da yakından biçimleniyor üzere görünüyor.
